PolishEnglishGermanItalianSpanish

Order Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny

order
order
order-rewers

Z historycznego punktu widzenia początek systemu orderowego w Polsce sięga czasów panowania króla Władysława IV Wazy, tj. XVII wieku. W celu przywiązania do tronu i dynastii możnowładców polskich Władysław IV powołał zgromadzenie kawalerów Orderu Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny z królem jako Wielkim Mistrzem na czele. Statut orderu został przedstawiony do zatwierdzenia papieżowi Urbanowi VIII. Statut i ceremoniał wręczania orderu został natomiast opracowany przez ks. Albrechta Radziwiłła.

Order miał być noszony w uroczyste święta na białej wstędze zawieszonej na szyi. Poza „ozdobą orderową” przysługiwać miał odznaczonemu strój orderowy, składający się z długiego, jedwabnego płaszcza, podszytego purpurą i noszonego na prawym ramieniu oraz z czapki białej z wyhaftowanym wizerunkiem Matki Boskiej.

Odznakę orderową stanowić miał złoty łańcuch z ogniwami, wyobrażającymi symbol słońca z lilią pośrodku i z napisem IN TE (w tobie) oraz snop strzał przewiązany wstęgą z napisem UNITA VIRTUS (zjednoczona siła), ułożonymi na przemian.

Na łańcuchu zawieszony krzyż czteroramienny, ośmiorożny, pokryty czerwoną emalią. Na awersie pośrodku okrągły medalion biało emaliowany z wizerunkiem Matki Boskiej stopami depczącej węża i otoczonej napisem VICISTI VINCE (zwyciężyłaś, zwyciężaj). Na rewersie w medalionie umieszczony był orzeł biały, a pomiędzy ramionami krzyża – lilie.

Jak bardzo zaawansowana była realizacja projektu wprowadzenia orderu, świadczyć może również ustalenie z 14 września 1637r. na dzień uroczystości wręczenia pierwszego polskiego orderu wytypowanym 12 kawalerom, wśród których znajdowali się m.in.: m.in.: książę Jan Kazimierz, brat królewski; Stanisław Lubomirski, wojewoda ruski, Stanisław Koniecpolski, hetman w. koronny i kasztelan krakowski.

Po ogłoszeniu przygotowań do aktu wręczania orderu powstała opozycja w gronie szlachty na czele z wojewodą wileńskim i hetmanem wielkim litewskim Krzysztofem Radziwiłłem. Do obozu przeciwników wprowadzenia orderu przystali nawet niektórzy z wytypowanych do odznaczenia. W zaistniałej sytuacji uroczystości orderowe odroczono do 8 grudnia 1637r., co jednak nie wpłynęło na rozszerzającą się w dalszym ciągu kampanię antyorderową. Ostatecznie zmuszono króla do złożenia poręczenia na piśmie, że nigdy nie będzie ustanawiał orderów bez aprobaty Sejmu. W taki to sposób próba wprowadzenia pierwszego polskiego orderu królewskiego nie została uwieńczona powodzeniem.